رئیس انجمن صنایع پلاستیك استان تهران با انتقاد از سیاستهای انحصاری و مداخلات دولت در بخش تولید گفت: صنعت پلاستیك برای عبور از چالشهایی همچون تأمین و قیمت مواد اولیه، انرژی، تحریم، محدودیتهای صادراتی و كمبود نقدینگی، بیش از هر چیز به فضای رقابتی و میدان دادن به بخش خصوصی نیاز دارد.
حمیدرضا شمسایی در گفتگو با خبرنگار پلاست شو افزود: این موضوع تنها به صنعت پلاستیك محدود نمیشود و در صنایعی مانند خودرو، لوازم خانگی، نفت، پتروشیمی و فولاد نیز صدق میكند. دولت باید بستر لازم را برای فعالیت و رشد بخش خصوصی فراهم كند، اما متأسفانه در بسیاری از موارد، سیاستهای دولتی به جای ایجاد فضای رقابتی، به ایجاد یا حفظ انحصار منجر شده است.
وی با ذكر مثال از صنعت خودرو اظهار كرد: اگر در سالهای گذشته امكان حضور آزادانهتر شركتهای خودروسازی خارجی و ایجاد رقابت واقعی در بازار فراهم میشد، صنعت خودرو ایران میتوانست مسیر متفاوتی را طی كند. ایران از نیروی انسانی متخصص و مهندسان توانمندی برخوردار است و بسیاری از مهندسان ایرانی امروز در شركتهای بزرگ و معتبر بینالمللی فعالیت میكنند. بنابراین مسئله اصلی، نبود توانمندی انسانی نیست، بلكه ساختار و محیطی است كه به این توانمندی اجازه بروز و رشد نمیدهد.
*مواد اولیه، یكی از مهمترین چالشهای صنعت پلاستیك
رئیس انجمن صنایع پلاستیك استان تهران، تأمین مواد اولیه را یكی از مهمترین پیششرطهای تداوم تولید و افزایش رقابتپذیری صنعت پلاستیك دانست و گفت: در كنار تحریمها كه بدون تردید آثار خود را بر صنعت گذاشتهاند، تأمین انرژی، دسترسی به مواد اولیه و نحوه قیمتگذاری و عرضه آن، از مهمترین چالشهایی است كه امروز تولیدكنندگان با آن مواجه هستند.
شمسایی افزود: تولیدكننده زمانی میتواند در بازار رقابت كند كه مواد اولیه را با قیمت و شرایط منطقی و قابل پیشبینی در اختیار داشته باشد. وقتی قیمت و نحوه تأمین مواد اولیه با نوسان و محدودیت همراه باشد، افزایش هزینه تولید اجتنابناپذیر خواهد بود و در نهایت توان رقابت تولیدكننده در بازار داخلی و خارجی كاهش مییابد.
وی ادامه داد: از این منظر، نحوه سیاستگذاری و تنظیم بازار مواد اولیه اهمیت ویژهای دارد و اگر قرار است صنعت پلاستیك در مسیر توسعه حركت كند، باید ساختاری ایجاد شود كه ضمن حفظ منافع تولیدكننده، امكان تأمین مستمر و رقابتی مواد اولیه را نیز فراهم كند.
مدیرعامل شركت مهراز گستر پارس در ادامه با انتقاد از نحوه عرضه برخی مواد اولیه در بورس كالا اظهار كرد: زمانی كه سقف رقابت برداشته میشود، ممكن است ماده اولیهای كه با قیمت مشخص عرضه شده، با چند برابر قیمت به دست تولیدكننده برسد. در چنین شرایطی، افزایش قیمت تنها متوجه تولیدكننده نیست و تمام زنجیره را تحت تأثیر قرار میدهد.
وی توضیح داد: فرض كنید ماده اولیهای با قیمت ۱۰۰ تومان عرضه شود. اگر برای رقابت سقف مشخصی، مثلاً ۳۰ درصد، تعیین شود، قیمت نهایی حداكثر به ۱۳۰ تومان میرسد، اما وقتی سقف رقابت وجود نداشته باشد، امكان افزایش قابل توجه قیمت وجود دارد. در نهایت، مالیات بر ارزش افزوده، هزینههای كارمزد و سایر هزینهها نیز بر مبنای قیمت بالاتر محاسبه میشود و فشار نهایی به تولیدكننده و مصرفكننده منتقل خواهد شد.
به گفته وی، آثار این افزایش قیمت در نهایت در كالاهای مصرفی روزمره نیز نمایان میشود. از كیسه زباله و كیسه فریزر گرفته تا سطل زباله، آبكش، قطعات خودرو و دیگر محصولات پلاستیكی كه مستقیماً یا غیرمستقیم در سبد مصرف خانوار و فعالیت صنایع قرار دارند.
*تولیدكننده برای صادرات، نیازمند مشوق است نه محدودیت
مدیرعامل شركت مهراز گستر پارس، با اشاره به ضرورت حمایت از صادرات گفت: دولتها در بسیاری از كشورهای صنعتی برای توسعه صادرات، مشوقهایی در نظر میگیرند. برای نمونه، در برخی كشورها تولیدكنندهای كه محصول خود را صادر میكند، از مشوق صادراتی برخوردار میشود تا بتواند در بازارهای بینالمللی رقابت كند.
وی افزود: در ایران، اما صادركننده با مجموعهای از محدودیتها و الزامات مواجه است و در بسیاری از موارد باید ارز حاصل از صادرات را با سازوكارهای تعیینشده به چرخه اقتصادی كشور بازگرداند. در شرایطی كه تولیدكننده با مشكلات تحریم، نقلوانتقال پول و هزینههای بالای تجارت خارجی مواجه است، سیاست صادراتی باید به گونهای طراحی شود كه صادرات برای تولیدكننده یك فرصت باشد، نه یك مانع جدید.
شمسایی تأكید كرد: اگر قرار است صادرات توسعه پیدا كند، باید به صادركننده اجازه داده شود از درآمد صادراتی خود در چارچوب قوانین و با سازوكارهای شفاف استفاده كند. حمایت واقعی از تولید و صادرات، نیازمند كاهش موانع و ایجاد مشوقهای مؤثر است.
*بخش خصوصی، پشتوانه استمرار تولید
وی با تأكید بر نقش بخش خصوصی در اقتصاد كشور گفت: اگر امروز با وجود همه مشكلات، همچنان فعالیت اقتصادی و تولید در كشور ادامه دارد، بخش مهمی از آن به تلاش و ظرفیت بخش خصوصی بازمیگردد.
شمسایی ادامه داد: در حوزههایی مانند پزشكی و تولید دارو نیز بخش خصوصی توانسته است با وجود محدودیتها و مشكلات، بخشی از نیاز كشور را تأمین كند. بنابراین باید به جای محدود كردن بخش خصوصی، زمینه فعالیت و سرمایهگذاری آن را تقویت كرد.
وی با انتقاد از توزیع نامتوازن حمایتها میان بخش خصوصی و شركتهای خصولتی اظهار كرد: بخش قابل توجهی از تسهیلات و حمایتهای اقتصادی به شركتهای خصولتی اختصاص پیدا میكند، در حالی كه تولیدكنندگان بخش خصوصی برای تأمین سرمایه در گردش با مشكلات جدی مواجه هستند.
*دسترسی بخش تولید به منابع مالی بسیار دشوار است
رئیس انجمن صنایع پلاستیك استان تهران، كمبود نقدینگی را یكی از مهمترین مشكلات امروز تولیدكنندگان عنوان كرد و گفت: یكی از چالشهای جدی تولیدكنندگان، نبود نقدینگی است. تولیدكننده برای خرید مواد اولیه، پرداخت هزینههای جاری، حفظ نیروی انسانی و توسعه فعالیت خود به سرمایه در گردش نیاز دارد، اما دسترسی به منابع مالی برای بخش تولید بسیار دشوار شده است.
وی افزود: اگر تولیدكننده بتواند مواد اولیه را از بازارهای خارجی با قیمت رقابتی و حتی با شرایط اعتباری خریداری كند، بخشی از فشار نقدینگی او كاهش خواهد یافت. شركتهای بزرگ خارجی در بسیاری از موارد به مشتریان خود اعتبار میدهند و امكان خرید اعتباری فراهم میكنند، اما تولیدكننده ایرانی از چنین ظرفیتهایی بهدلیل محدودیتهای بینالمللی و مشكلات نقلوانتقال پول محروم است.
شمسایی تأكید كرد: توسعه صنعت پلاستیك نیازمند یك نگاه جامع به كل زنجیره است. نمیتوان از یك سو از تولیدكننده انتظار افزایش تولید، توسعه صادرات و رقابت در بازارهای جهانی داشت و از سوی دیگر، با انحصار، قیمت بالای مواد اولیه، محدودیتهای صادراتی، مشكلات انرژی و كمبود نقدینگی، مسیر فعالیت او را دشوار كرد. برای عبور از این شرایط، باید بستر رقابت واقعی و فعالیت آزادانهتر بخش خصوصی فراهم شود.